Archeologie in de gemeente Voorst

De gemeente Voorst voert op basis van de wettelijke verplichtingen uit de Monumentenwet al enkele jaren een archeologisch beleid. Wij geven u graag meer informatie over ons archeologisch beleid.

Naar boven

Archeologie

Archeologie is de wetenschap die het leven van mensen en culturen in het verleden bestudeert, reconstrueert en verklaart aan de hand van sporen en vondsten die zij in de bodem hebben achtergelaten. Al deze sporen en vondsten vertellen ons hoe de mens in het verleden heeft geleefd. De sporen en vondsten liggen in principe veilig in de bodem opgeslagen. Pas wanneer grondwerkzaamheden worden uitgevoerd, wordt het bodemarchief bedreigd en gaan de sporen en vondsten definitief verloren. Om die reden is het wenselijk dat voor de uitvoering van de grondwerkzaamheden archeologen de mogelijkheid krijgen het bodemarchief te onderzoeken. Met de resultaten van archeologisch onderzoek komen we steeds meer te weten over de vroegere bewoners van Voorst en hoe zij in het verleden hebben geleefd.

Naar boven

Wettelijk kader

De Monumentenwet behandelt de bescherming van zowel de gebouwde monumenten als de archeologische monumenten en de zorg voor het archeologisch erfgoed. Met deze wet is archeologie een verplicht en onlosmakelijk deel van de ruimtelijke ordening geworden. Deze wettelijke taak is door de wetgever expliciet bij de gemeenten gelegd. 
Gemeenten hebben de verplichting hun verantwoordelijkheid te nemen voor het beheer en behoud van het archeologische erfgoed. Het behoud van het archeologisch erfgoed  in de bodem (in situ bewaren) staat daarbij centraal. Een opgraving is dus eigenlijk een noodoplossing die voorkomen moet worden, want eenmaal opgegraven is een vindplaats immers vernietigd. Deskundigen gaan er van uit dat er in de toekomst meer kennis is en er betere opgraaftechnieken zullen zijn dan nu.
Ook de gemeente Voorst moet archeologische waarden heel duidelijk laten meewegen in alle ruimtelijke ordeningsprocessen, zoals bij bestemmingsplannen en bij de omgevingsvergunning (nieuwbouw maar ook sloop). Het is daarom zaak attent te zijn op 'archeologie’, indien u plannen heeft die betrekking hebben op graafwerkzaamheden. 

Archeologisch beleid

Om een eigen invulling te kunnen geven aan het archeologisch beleid, moet de gemeente bekend zijn met de ligging, aard en kwaliteit van de archeologische waarden binnen het gemeentelijke grondgebied.
Dit is in onze gemeente inzichtelijk gemaakt met de archeologische waarden- en verwachtingenkaart van de gemeente Voorst (2008). Deze kaart geeft op perceelsniveau een betrouwbaar en gedetailleerd beeld  van de archeologische waarden en verwachtingen. Deze kaart kunt u downloaden. 
Om deze informatiepraktisch toepasbaar te maken is deze omgezet in een archeologische beleidskaart. Alle beschikbare informatie is in kaart gebracht en wordt gebruikt als onderlegger voor ruimtelijke ordeningsprocessen.
Om het gemeentelijk beleid juridisch afdwingbaar te maken, is de archeologische beleidskaart vastgesteld door de raad (2009) en wordt deze vertaald naar bestemmingsplannen.

Een zorgvuldige omgang met het archeologische erfgoed betekent niet dat er niets meer mag. Integendeel, het is juist de bedoeling dat archeologische, of liever cultuurhistorische waarden, bijdragen aan de inrichting en de kwaliteit van de leefomgeving.

Naar boven

Archeologische beleidskaart

U kunt de archeologisch beleidskaarten downloaden. 
Deze kaart is verdeeld in een noordelijk en zuidelijk deel van de gemeente. Op de bijbehorende legenda is af te lezen op wat voor terrein u woont en of het een lage, middelmatige of misschien wel een hoge verwachting heeft. Woont u misschien op een terp of bij een oude huisplaats? Op de kaart is het volgende aangegeven:

  • de Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG) met de categorieën 1 t/m 4;
  • de Archeologische Verwachtingszones (AV) met de categorieën 5 t/m 10;
  • met daaraan gekoppeld de verschillende voorschriften per categorie, af te lezen in de legenda.

Naar boven

Archeologie en de omgevingsvergunning

U hebt te maken met sloop, graafwerkzaamheden of met (ver)bouwplannen en daarom vraagt u een omgevingsvergunning aan. Aan de hand van een stappenplan kunt u zelf bepalen of en zo ja, welk(e) archeologische onderzoek(en) er eventueel nodig is (zijn). Dit stappenplan kunt u downloaden.
Het is mogelijk dat uw plannen zich afspelen op een stukje grond met een rijke historie. Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning moet u daar rekening mee houden. Zodra blijkt dat er archeologisch onderzoek uitgevoerd moet worden, zijn de kosten van het onderzoek voor de aanvrager. Dat is een uitvloeisel van het principe in de Monumentenwet en bepaalt dat de 'verstoorder' betaalt.        

Naar boven

Archeologisch onderzoek

Indien bepaald is dat u archeologisch onderzoek moet laten uitvoeren (zie het stappenplan archeologie), zal een rapport overlegd moeten worden waarin de archeologische waarde van het terrein is vastgesteld (artikel 39 en 40 van de Monumentenwet 1988). Het archeologisch onderzoek begint met meestal met een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door een gecertificeerd archeologisch adviesbureau, dat u zelf inhuurt. 
Het onderzoek, uitmondend in een rapport, moet voldoen aan de uitvoeringsvoorwaarden van de gemeente Voorst .

De gemeente, c.q. de regio-archeoloog, beoordeelt het archeologisch rapport. Eventueel te nemen vervolgstappen (of er vervolgonderzoek nodig is of niet, of er aanvullende maatregelen tijdens de bouw moeten worden genomen etc) worden vastgelegd in een selectiebesluit.

Naar boven

Archeologische sporen in de gemeente Voorst

De gemeente Voorst weet dat zij over een grote rijkdom aan cultuurhistorisch erfgoed beschikt.  Het kent een oude bewoninggeschiedenis.  Het landschap van de gemeente Voorst weerspiegelt de regionale geologische ontstaansgeschiedenis van het IJsseldal en het oostelijk randlandschap van het Veluwemassief. Bepalend voor de uiteindelijke vorm van het landschap zijn de dekzandruggen uit de late steentijd, de ontwikkeling van het rivierenlandschap van de IJssel, en ook de mens. De eerste bewoningssporen zijn terug te vinden op de dekzandruggen en dateren uit 12.000- 9.000 voor Chr., uit de Oude Steentijd. Dekzandruggen zijn hogere terreingedeelten die bijvoorbeeld in en rond Posterenk, Wilp-Achterhoek en ten noordwesten van Twello te vinden zijn. De eerste bewoners in die periode leefden van de jacht, het waren nomadische (rendier)jagers. Daarom zijn uit deze periode geen nederzettingssporen gevonden, maar wel losse vondsten zoals vuurstenen en pijlpunten. De hoger gelegen locaties bleven voor de mens zeer aantrekkelijk als vestigingslocaties, want er waren voldoende bestaansmogelijkheden voor de jagers en later voor de eerste landbouwers. De periode van de Late Steentijd, ca 2.000 v. Chr., kenmerkt zich o.a. door grafheuvels. Men vermoedt dat grafheuvels, behalve om de doden een laatste rustplaats te geven, ook gebouwd en gebruikt werden voor verering. In de gemeente Voorst zijn een zestal grafheuvels bekend en hebben de status van gemeentelijke archeologische monumenten.
Door archeologische opgravingen die de afgelopen jaren in het gebied ‘Achter ’t Holthuis’ te Twello hebben plaats gevonden- en die noodzakelijk waren om daar te kunnen bouwen- zijn we meer te weten gekomen van de bewoninggeschiedenis. De oudste sporen, huisplattegronden,  die daar zijn aangetroffen dateren uit de Midden Bronstijd (vanaf 1800 v. Chr.). Ook zijn sporen uit de Vroege IJzertijd (vanaf ca. 800 v. Chr.) aangetroffen zoals als kringgreppels (randstructuren in de vorm van een ronde greppel rond een heuveltje met crematieresten) en huisplattegronden. Maar natuurlijk ook sporen uit de latere perioden zoals uit de Romeinse Tijd en Vroege Middeleeuwen zoals huisplattegronden, hutkommen en aardewerk zijn in het veld teruggevonden. Hieruit blijkt dat dit stukje van de gemeente Voorst eeuwenlang intensief bewoond is geweest.

Stuur door

Stuur dit artikel door

stuurartikeldoor

Data