Monumenten Nijbroek

Alle gemeentelijke en rijksmonumenten in Nijbroek zijn op deze pagina, gerangschikt op straatnaam, weergegeven. Voor elk monument zijn de belangrijkste kenmerken weergegeven. Tevens is ieder monument voorzien van een statusaanduiding, namelijk 'RM' voor Rijksmonumenten en 'GM'  voor Gemeentelijke monumenten. Het exacte bouwjaar van de monumenten is niet altijd bekend. Om deze reden zult u ook vaak globale aanduidingen tegenkomen.

De Blankemate, Blankematerweg 2

Monument Blankematerweg 2

Bouwdatum: 1889, met mogelijk een 17de-eeuwse kern
T-boerderij met een villa-achtig voorhuis, dat met spouw gebouwd is; zeer vooruitstrevend voor die tijd (1889). De opdrachtgever was Jacob Derks Bredenoord. De serre aan de voorgevel is van 1912. Op deze plek hebben al sinds de 14de eeuw meerdere gebouwen gestaan, waaronder een stenen spieker met een lanterskamer, gebruikt als zomerverblijf door rijke Deventernaren. De huidige boerderij is een representatief voorbeeld van een grote statusvolle 19de-eeuwse boerderij in de IJsselstreek. (GM)

Ossenweide, Breestuk 2

Monument Breestuk 2

Bouwdatum: 1719
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak, waarvan het dak rechts ter hoogte van het voorhuis is opgetild. De gevelindeling is opmerkelijk, met name het smalle venster aan de rechterzijde. Als veldnaam werd de naam Ossenweide in 1648 in het verpondingskohier (de verponding was een belasting op alle onroerende goederen waaruit inkomsten werden verkregen) van Nijbroek voor het eerst vermeld. De huidige boerderij dateert volgens het jaartal op de voorgevel uit 1719. (GM)

De Arend, Dorpsplein 2

Monument Dorpsplein 2

Bouwdatum: vóór 1850
Woonhuis annex dorpshuis en café. Het rechthoekige huis heeft een pannengedekt afgeplat schilddak. De witgesausde voorgevel bevat vijf vensters en de voordeur. Het pand is karakteristiek gesitueerd aan het dorpsplein van Nijbroek. Al in de middeleeuwen stond hier een herberg-brouwerij, na 1800 Dijkzigt genoemd. In 1832 was de weduwe van Jan Harking de herbergierster. Haar vader, Jannes Pannenkoek, bezat de herberg Rosendaal, eveneens in de dorpskern van Nijbroek gelegen. (GM)

Landbouwschuur, Dorpsplein 4

Bouwdatum: 1875-1900, vermoedelijk 1890
Schuur behorende bij de naastgelegen boerderij. Bijzonder is de verblijfsruimte links vooraan. Deze voorkamer met open haard en schouw werd ook wel gebruikt als informele ontvangstkamer. Kerkgangers stalden hun paard in de schuur om in de vlakbijgelegen dorpskerk ter kerke te gaan. De schuur heeft een pannengedekt wolfsdak met decoratief gesneden windveren aan de voorzijde. De schuur is van stedebouwkundige waarde als beeldbepalend onderdeel van de historisch gegroeide dorpskern van Nijbroek. (GM)

Kerkzicht, Dorpsplein 7

Monument Dorpsplein 7

Bouwdatum: 1869
Geheel witgepleisterde T-boerderij. Het voorhuis is verfraaid met pilasters en decoratief gesneden windveren en vleugelstukken. Het pand is beeldbepalend voor het historische dorpsgezicht van Nijbroek en ligt tegenover de Protestantse kerk, waar de naam ook op wijst. Het pand heeft vanaf 1872 een bakkerij en later ook een dorpswinkel gehuisvest. Hiervoor werd vermoedelijk rond 1900 rechts in de voorgevel een winkelpui gemaakt. (GM)

Protestantse kerk, Dorpsplein 8

Monument Dorpsplein 8

Bouwdatum: tussen 1300-1350
Protestantse kerk, oorspronkelijk gebouwd als rooms-katholieke kapel. Deze werd in 1339 verheven tot parochiekerk van Nijbroek, gewijd aan St. Gregorius. Vanaf die tijd is de kapel verbouwd en uitgebreid tot de huidige kerk met een koor, éénbeukig schip en toren in gotische stijl. In het koor zijn 14de of 15de-eeuwse schilderingen ontdekt. In het begin van de 17de eeuw, na de Reformatie, kwam er een preekstoel. In 1825 werden er nieuwe ramen geplaatst en in 1861 kreeg de kerk een orgel van H. Knipscheer II. (RM)

Bijbehorend monument: toren
In de eerste helft van de 16de eeuw werd de toren verhoogd met een klokkentorenverdieping. Twee luidklokken werden hier geplaatst, één van Willem Wegewart in 1610 en één van Pieter en Hendrick van Trier in 1658. Beide klokken werden in 1943 door de Duitse bezetting omgesmolten tot kogels. In 1960 werden twee nieuwe klokken opgehangen in de toren, die behalve dezelfde inscripties als de oude klokken ook een verwijzing naar de gebeurtenis uit 1943 kregen. (RM)

Vierroedige schuurberg, Middendijk 10

Monument Middendijk 10

Bouwdatum: 1913/14
Vierroedige schuurberg, aan drie zijden uitgebouwd. De kap is rietgedekt, het dak op de uitbouw pannengedekt. Oorspronkelijk werd bovenin hooi en/of koren opgeslagen en werd beneden het jongvee gestald. De schuurberg behoort bij de nabijliggende boerderij. (GM)
(foto gemaakt gedurende restauratie)

Spilhofstede, Middendijk 18

Monument Middendijk 18

Bouwdatum: 1899
T-boerderij gebouwd in de overgangsarchitectuur, met invloeden van de chaletstijl (houten sierspant en topgevelversiering), de art nouveau (tegeltableau met de tekst 'ANNO 1899' in het boogveld boven het venster van de eerste verdiepingen) en de neo-renaissance (spekbanden). De voorgevel bevat centraal een middenrisaliet met daarin een portiek met de entree. De boerderij is verbonden met de naastgelegen schuur via een tussenlid. De naam is afkomstig van Spils Hofstede, vernoemd naar de familie Ter Spil. (RM)

Bijbehorend monument: voormalige landbouwschuur. (GM)

Juffer Aaltjes' Erve of Aaltjeshoeve, Middendijk 29

Monument Middendijk 29

Bouwdatum: tussen 1696-1827, huidige verschijning 1877
T-boerderij, verfraaid met siermetselwerk, een fries en geblokte hoekpilasters. De naam dateert uit 1632 en verwijst naar de toenmalige eigenaresse: juffer (ongehuwde adellijke dame) Angela (Aaltje) à Blois, die de boerderij zelf bewoonde en exploiteerde. Opmerkelijk: op de boerderij woonde tot haar dood in 1931 96 jaar lang de eveneens ongetrouwde juffrouw Aaltje Brink. De hoeve is een representatief voorbeeld van een grote statusvolle boerderij in de IJsselstreek. (GM)

Bijbehorend monument: landbouwschuur

Fransenburg, Middendijk 31

Monument Middendijk 31

Bouwdatum: tussen 1300-1400
Locatie van het vóór 1810 gesloopte kasteel Fransenburg, met onder de grond nog aanwezige funderingsresten uit de 14de eeuw. Oorspronkelijk stond hier een spieker van het klooster Monnikhuizen bij Arnhem. Later werd het verbouwd tot een versterkt huis dat de ambtswoning werd van de richter van Nijbroek. De huidige naam is afkomstig van Frans van Apeldoorn, die het pand in 1656 kocht. De locatie is van belang vanwege de geschiedkundige en archeologische waarde. (GM)

4 Diaconie-huisjes, Middendijk 44-50

Monument Middendijk 44-50

Bouwdatum: ca. 1888
Een rijtje van vier eenvoudige arbeiderswoningen, twee aan twee gekoppeld. Ze bestaan uit een begane grond met een zolder. Achter de woningen bevindt zich een aangesloten berging. Sociaal-historisch gezien zijn ze een goed voorbeeld van de huisvesting van de arbeidersklasse in de 19de eeuw. Het waren zogenaamde diaconie- of armenhuisjes, die in opdracht van de diaconie van de Hervormde Gemeente te Nijbroek waren gebouwd. (GM)

Bijbehorend monument: pomp met kast bij nummer 48

Lommerlust, Middendijk 54

Monument Middendijk 54

Bouwdatum: 1894
Hallehuisboerderij met een villa-achtig voorhuis. Dit voorhuis, met name de voorgevel, wordt gekenmerkt door fraaie architectuur en decoraties. De voordeur is geplaatst in een gepleisterde portiek. Het achterhuis heeft een wolfsdak met een uilenbord op het nokeinde en een samengesteld raam in plaats van de oorspronkelijke deeldeuren. Ook de zijgevels zijn gemoderniseerd. De boerderij werd gebouwd als fruitbedrijf, waarvoor een ruime kelder werd aangelegd. Via een glijbaan konden de fruitkisten in de kelder worden gestald. (GM)

Transformatorhuisje met brug, Middendijk 55

Monument Middendijk 55

Bouwdatum: 1920-1930
Transformatorhuisje met brug, gebouwd tussen 1920-1930 in opdracht van de Provinciale Geldersche Electriciteits-Maatschappij (PGEM) naar het type B3R van G. Versteeg. Dit type is beïnvloed door de architectuur van de Nieuwe Haagse School. De kleuren zwart en geel in het metselwerk verwijzen naar de Gelderse kleuren. Tegenover de deur in de voorgevel bevindt zich een stenen brug over de kleine waterloop waaran het huisje gelegen is. Dee brug is in dezelfde stijl als het transformatorhuisje uitgevoerd. (RM)

Barmen 't Loo, Middendijk 59

Monument Middendijk 59

Bouwdatum: 1912
T-boerderij op een vierkante plattegrond. Het voorhuis wordt gekenmerkt door fraaie architectuur en rijke decoraties. De symmetrische voorgevel heeft een risalerende middenpartij, die bekroond wordt met een frontonachtig vlak. Hierin is een Jugendstil tegelornament gemetseld met daarop de naam van de boerderij en de bouwdatum. De dubbele voordeur is gesitueerd in een portiek, waarboven zich een gietijzeren balkon bevindt. De boerderijnaam is afkomstig van de opdrachtgever: Barmentloo. (GM)

Bijvank, Middendijk 63

Monument Middendijk 63

Bouwdatum: vóór 1827
T-boerderij waarvan het voorhuis in twee bouwperioden tot stand gekomen is. Het rechtergedeelte stamt uit 1880, het linkergedeelte is ouder. Aan de rechterzijde van het voorhuis stond tot 1880 een ca. 17de-eeuwse lanterswoning. Het achterhuis heeft nog een onderschoer. Bij de linkerzijgevel is een restant van een rosmolen aanwezig in het plaveisel, die ooit aanpandig aan het achterhuis zat. De boerenplaats komt vanaf 1626 voor in documenten, maar is vermoedelijk veel ouder. De naam betekent nieuw aangewonnen stuk land. (RM)

Hoogehuis, Middendijk 69

Monument Middendijk 69

Bouwdatum: 1799
Krukhuis, tegenwoordig een vrij zeldzaam type in deze streek. Het achterhuis heeft een uilenbord op het nokeinde. De aanbouw aan de linkerzijde is niet origineel. Vanaf ca. 1749 werd de boerenplaats het Hoge Huis genoemd vanwege zijn hoge ligging in het vanouds moerassige land. De boerderij was het centrum van een landgoed van zo'n honderd hectare, bestaande uit drie boerenbedrijven. In het dwarsuitgebouwde gedeelte was een lanterskamer ingericht voor de landheer. (GM)

Bijbehorend monument: bakhuisje

De Poterijen, Middendijk 75

Monument Middendijk 75

Bouwdatum: 1700-1800
Hallehuisboerderij met een voor deze streek zeldzaam geworden onderschoer. Mogelijk bestond de huisplaats al vóórdat men in 1328 met de drooglegging van Nijbroek begon, aangezien het pand op een kunstmatige verhoging ligt. Het behoorde tot eind 16de eeuw (Reformatie) bij het klooster Monnikhuizen bij Arnhem en werd Bouwhof of Bouwing genoemd. Later maakt het met twee naburige boerderijen deel uit van een landgoed met het Hoogehuis als centrum. De naam Poterijen (=boomkwekerij) dateert vanaf eind 18de eeuw. (GM)

Bijbehorend monument: bakhuisje

´t Fort, Monnikenweg 1

Monument Monnikenweg 1

Bouwdatum: 1796
Geheel gepleisterde T-boerderij, gelegen op een middeleeuwse huisterp. Op deze plek stond ooit de Hof, een boerderij van het klooster Monnikhuizen bij Arnhem. Het was het centrum van de vele bezittingen die het klooster in Nijbroek had. Er tegenover stond een stenen spieker (de latere Fransenburg) waar het graan verzameld werd. Na een brand rond 1796 werd met hergebruik van oud materiaal de huidige boerderij opgetrokken, die in 1861 verbouwd werd. Bij de boerderij staat o.a een houten schuur met stenen onderbouw. (GM)

Bijbehorend monument: landbouwschuur, bakhuisje en pomp

Het Reuvekampje, Monnikenweg 6

Monument Monnikenweg 6

Bouwdatum: 1847
Hallehuisboerderij met rietgedekt wolfsdak. Op de voorgevel is door middel van muurankers het bouwjaartal 1847 aangegeven. De boerderij is vernoemd naar de veldnaam het Reuvekampje. Hiermee werd een perceel bouwland bedoeld dat niet ver van de boerderij lag. Het exterieur van de boerderij is voor een groot deel sinds 1847 onveranderd gebleven. (GM)

Bijbehorend monument: bakhuisje

T-boerderij, Vaassenseweg 30

Monument Vaassenseweg 30

Bouwdatum: 1905
T-boerderij. De voorgevel bevat centraal een middenrisaliet met daarin een portiek met de entrée en daarboven een venster. De middenrisaliet eindigt in een topgevel met een sierspant met ajourpatroon. Ook de zijgevels van het voorhuis hebben een topgevel met sierspant met ajourpatroon. Aan weerszijden van de middenrisaliet bevindt zich een venster. De boerderij heeft geen naam. (RM)

Boerdam, Vaassenseweg 31

Monument Vaassenseweg 31

Bouwdatum: 1905
T-boerderij, voorheen behorende tot het landgoed Matanze. Het pand werd gebouwd nadat de voorganger in 1904 afbrandde. De zijgevels hebben gewitte geveltoppen met drie kleine vensters. De boerenplaats Boerdam, vernoemd naar het nabijgelegen pad langs het water (een dam gebruikt door boeren), bestaat al zeker sinds 1648. Naast de boerderij staat een landbouwschuur. Aan het begin van de oprijlaan bij de weg bevindt zich een smeedijzeren hek, afkomstig van de voormalige rooms-katholieke begraafplaats te Enschede. (GM)

Bijbehorend monument: smeedijzeren toegangshek

Vierroedige steltenberg, Veluwsedijk 47a

Monument Veluwsedijk 47A

Bouwdatum: onbekend
Vierroedige, deels gesloten steltenberg. De roeden zijn van eikenhout en de kap is met riet gedekt. Dit rieten dak heeft als afsluiting een 'toefke' of 'tuiltje'. De steltenberg stond oorspronkelijk in het dorp Oene, van waaruit hij na 1950 (?) naar zijn huidige locatie in Nijbroek is verplaatst. Zijn oorspronkelijke functie als hooiopslag is pas vrij recent (na 1994) omgezet in een stal/schuilmogelijkheid voor vee. De steltenberg staat op enige afstand van het huis nr. 47A midden in de weilanden. (GM)

Katerstede, Veluwsedijk 49

Monument Veluwsedijk 49

Bouwdatum: tussen 1750-1800
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak. De voorgevel bevat metselwerk uit drie perioden; het rechtergedeelte bevat delen van het oorspronkelijke metselwerk. Op de voorgevel zijn ook nog delen zichtbaar van een ankbergebint. Ter linkerzijde van het pand is het dak wat opgehoogd. De naam en de relatief geringe omvang van de boerderij wijzen erop dat het een boerderijtje van een keuterboer was. Kleine, lage boerderijen waren veelvuldig te vinden in de oude Nijbroekse polder. (GM)

't Sluisje van Nijbroek, in de nabijheid van Vloeddijk 1

Monumenten Vloeddijk 1

Bouwdatum: tussen 1300-1400, vermoedelijk na 1328.
Van natuursteen gemetselde duiker onder het wegdek, met een baksteen gemetseld front en ojief-vormige vleugelstukken tegen de taluds. Het afsluitwerk van het sluisje is geheel van hout geconstrueerd. De schuif bestaat uit een houten raamwerk met horizontale beplanking. Het sluisje is de eerste gereglementeerde waterkering in de polder van Nijbroek. Het werd waarschijnlijk gebouwd als uitvloeisel van de zogenaamde Gifbrief van Nijbroek uit 1328. Van algemeen belang vanwege geschiedkundige en wetenschappelijke waarde. (GM)

Westerflier, Zeedijk 15a

Bouwjaar: 1752
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak, dat aan de rechterzijde van het voorhuis iets is opgetild. Voor het huis staan twee fraaie leilinden en een eenvoudig bakhuisje met een pannengedekt zadeldak. De mestgang- en deeldeuren in de achtergevel worden afgesloten door korfbogen met gepleisterde begin- en sluitstenen en ook de duimstenen zijn gepleisterd. De hele boerderij is in 1995 enkele tientallen meters naar het noorden verplaatst. De naam Westerflier verwijst naar de familienaam Westerflier. (GM)

Bijbehorende monumenten: bakhuisje, leilinden

Stuur door

Stuur dit artikel door

stuurartikeldoor

Data