Monumenten Twello

Alle gemeentelijke en rijksmonumenten in Twello zijn op deze pagina, gerangschikt op straatnaam, weergegeven. Voor elk monument zijn de belangrijkste kenmerken weergegeven. Tevens is ieder monument voorzien van een statusaanduiding, namelijk 'RM' voor Rijksmonumenten en 'GM' voor Gemeentelijke monumenten. Het exacte bouwjaar van de monumenten is niet altijd bekend. Om deze reden zult u ook vaak globale aanduidingen tegenkomen.

De Parckelaer, Blikkenweg 8

Monument Blikkenweg 8

Bouwdatum: tussen 1600-1700
Iets verhoogd gelegen landhuis. Het goed wordt voor het eerst vermeld in een brief uit 1434. Eind 18de eeuw werd het landhuis bewoond door baron Frederik Godert van Reede, in zijn ambt als landdrost de hoogste gezagsdrager van de Veluwe in zijn tijd. Rond 1870 werd de voorgevel vernieuwd. Rondom het landhuis is begin 19de eeuw een park in landschapsstijl aangelegd. Het park met zijn vergezichten in noordelijke richting over de weilanden en het centrale hoger gelegen huis vormen samen een fraaie landschappelijke compositie. (RM)

Bijbehorende monumenten: historische tuin-en parkaanleg, prieel (RM)

De historische tuin- en parkaanleg dateert uit het begin van de 19de eeuw en is grotendeels bewaard gebleven. Het park wordt gekenmerkt door glooiend kunstmatig reliëf, aangelegde waterpartijen en wandelpaden en zorgvuldig aangeplante bomen en sierheesters. Diverse zichtlijnen, zowel vanuit het huis als het park, bieden fraaie vergezichten over het park en de weilanden daarachter. Het huis lijkt nog imposanter omdat de directe omgeving licht afgegraven is, waardoor het enigszins verhoogd ligt. 

De Parckelaer is een complex rijksbeschermde buitenplaats.

Het Holthuis, Burgemeester van der Feltzweg 1

Monument Burgemeester van der Feltzweg 1

Bouwdatum: vóór 1721
Landhuis in classicistische stijl. Over het Holthuis wordt al geschreven in 1374. Het is vernoemd naar de ligging in de buurschap Holthuis. Het huis werd in 1721 ingrijpend verbouwd en in ca. 1875 is de toren met een deel van het achterhuis afgebroken en werd de gracht aan de voorzijde gedempt.  In 1813/14 bood het huis onderdak aan diverse Russische en Pruissische stafkwartieren in hun strijd tegen de Fransen. Het landhuis is door een groot aantal personen en families bewoond, waaronder mr. G. baron van der Feltz, burgemeester van Voorst, in de 20ste eeuw. (RM)

Bijbehorende monumenten: historische tuin- en parkaanleg (GM)

De tuin- en parkaanleg bestaat uit een harmonieuze combinatie van geometrische en landschappelijke delen uit verschillende tijdsperioden. Ze laten de veranderingen in smaak en mode door de tijd heen zien. De aanleg is opgebouwd uit open ruimten en kleinere gesloten delen. Het landhuis neemt een centrale plaats in. Van en naar het huis zijn diverse zichtlijnen en doorzichten ontworpen. De deeltuin achter het huis is door de firma H. Copijn & Zoon aangelgd. Belangrijke elementen zijn verder o.a. de vijverpartij, eikenlaan, rotstuin, gebogen inritten, parkweiden en een moes- en fruittuin. (GM)

De Kleine Ziele, de Ziele 3

Monument de Ziele 3

Bouwdatum: 1872
Voormalig theehuis bij het landhuis De Ziele, aan een oude kolk gelegen. Het nieuwe voorhuis van De Ziele en het theehuis zijn gelijktijdig gebouwd. Het theehuis is afgedekt met een flauw hellend pannengedekt zadeldak. De oorspronkelijke decoratief gesneden windveren en geveltekens zijn verdwenen. De linkerzijde heeft een serre met een plat dak en een balkon. De aanbouwtjes aan de achtergevel, evenals de tegen de rechter- en achtergevel gemetselde rookkanalen en enkele vensters, zijn niet oorspronkelijk. (GM)

De Grote Ziele, de Ziele 6

Monument de Ziele 6

Bouwdatum: 1814
Voormalige boerderij die in 1813 door Franse troepen in brand werd gestoken en in 1814 werd herbouwd. In 1872 werd het voorhuis van de boerderij verbouwd tot het huidige landhuis, dat verfraaid werd met o.a. contrasterend pleisterwerk en een sierspant. Ter linkerzijde een serre. Aanpandig aan het achterhuis een koetshuis. Vernoemd naar de voormalige 'zeil' (sluis) hier ter plekke; de IJssel stroomde toen vlakbij. De naam werd voor het eerst vermeld in 1469, maar vermoedelijk stond hier al in 1320 een huis. (GM)

Kleindierenverblijf bij de vm. buitenplaats 'Hermina Rust', Dernhorstlaan 16

Monument Dernhorstlaan 16

Bouwdatum: ca. 1903
Dit prieeltje is oorspronkelijk gebouwd als kleindierenverblijf bij de voormalige buitenplaats Hermina Rust. De eigenaar van Hermina Rust, de heer Mensink, was een dierenliefhebber. Het kleindierenverblijf is opgetrokken uit rood, geel en wit metselwerk en is afgesloten met een torentje. Op de begane grond werden konijnen en kippen gehouden en op de zolderverdieping was een ruimte met uitvliegopeningen voor duiven. Het gebouwtje is verfraaid met decoratieve windveren, geveltekens en siermetselwerk. (GM)

Landbouwschuur, Dijkhofstraat 12B

Monument Dijkhofstraat 16

Bouwdatum: 1921
Landbouwschuur op het landgoed de Dijkhof, gebouwd door de Twellose aannemer De Haan in opdracht van oud-burgemeester A.C. baron van der Feltz. De grote schuur heeft een karakteristieke kap en een fraaie gebintsconstructie. De opmerkelijke geheel houten voorgevel bevat vijf grote dubbele inrijdeuren. De schuur laat de functionele en typologische ontwikkeling van landbouwschuren in het begin van de 20ste eeuw zien. Landgoedeigenaren waren vaak een drijvende kracht achter agrarische modernisering, zo ook hier. (GM)

Postkantoor, Domineestraat 16

Monument Domineestraat 16

Bouwdatum: 1909
Voormalig post- en telegraafkantoor met directeurswoning op de eerste verdieping. Het pand is ontworpen door rijksbouwmeester C. H. Peters in een voor hem karakteristieke bouwstijl met versoberde invloeden van de neo-gotiek, de neo-renaissance en de chaletstijl. De in 1936 afgebroken telefoontoren werd in 1990 met een vereenvoudigde replica teruggebracht. Het pand is verfraaid met o.a. siermetselwerk in rode verblendsteen en decoratief vormgegeven houten dakverfraaiingen. Zowel qua exterieur als interieur gaaf bewaard. (RM)

Dorpsstraat 1

Monument Dorpsstraat 1

Bouwdatum: tussen 1805-1829
Witgepleisterd dorpspand dat samen met Stadwijk fraai de toegang markeert tot de oude dorpskern van Twello. Het pand is gebouwd in opdracht van de herbergier Berend Noyen, eigenaar van de nu verdwenen herberg Hof van Gelderland aan de overkant van de weg. In 1851 werd het gebouw verbouwd ten behoeve van een bakkerij en winkel en later kwam er ook een kruidenierszaak in. De winkelpuien die voor deze functies waren aangebracht zijn nu weer verdwenen. Het pand ligt op de vroegere Twellose brink. (GM)

Hof ten Dale, Dorpsstraat 3-11

Monument Dorpsstraat 12

Bouwdatum: 1661
Herenhuis, gebouwd in 1661 op de plaats van een boerderij annex herberg. Zeker al in de 13de en mogelijk al in de 12de eeuw stond hier de hofstede Den Daele, 'by der Capelle to Twello'. Na 1661 hebben diverse bekende notarissen en bestuurders het pand bewoond. In 1844, 1863 (zoals een gevelsteen bij de voordeur vermeld) en in 1926 werd het gebouw vernieuwd en/of verbouwd. De serre is van 1926, de tweede verdieping van 1958. In 1926 werd het hotel-café-restaurant de Statenhoed. Naast het pand lag een fraaie siertuin. (GM)

Stadwijk, Dorpsstraat 4

Monument Dorpsstraat 4

Bouwdatum: ca. 1880
Herenhuis met een pannengedekt schilddak, vermoedelijk gebouwd in opdracht van Anna Maria Veeren. Zijn naam kreeg het pand pas later van het Amsterdamse echtpaar Le Jolle, dat met dit buitenhuis 'de stad wilden ontwijken'. In de 20ste eeuw deed het huis dienst als dokterswoning met praktijkgedeelte en apotheek. De gevels zijn verfraaid met gepleisterde sluitstenen met ornamenten, hoekpilasters en een fries. Het pand is stedebouwkundig gezien fraai gelegen aan de historische dorpskern van Twello. (GM)

Dorpspand, Dorpsstraat 6

Monument Dorpsstraat 6

Bouwdatum: 1818
Dorpspand met onder het zoldervenster een gevelsteen met het jaartal 1818. Het kleine pand is witgepleisterd en onderkelderd. De voorgevel wordt afgesloten met een karakterstieke klokgevel. De twee grote winkelramen dateren uit 1961. In de zolderverdieping bevond zich oorspronkelijk een luik. Vroeger bevond zich in het pand een bakkerij, nu is er een antiekzaak. Samen met de andere historische gebouwen en de kerk is het pand van belang voor het karakter en de samenhang van de Twellose dorpskern. (GM)

Nederlands-hervormde Kerk, Dorpsstraat 10

Monument Dorpsstraat 10

Bouwdatum: tussen 1450-1500
Nederlands hervormde kerk, oorspronkelijk rooms-katholiek en gewijd aan Maria. In 1298 werd de hier aanwezige kapel, bestaande uit een schip en smal koor, tot parochiekerk verheven. Ca. 1450 werd dit koor vervangen door het huidige gotische met tegen de noordmuur een sacristie, ca. 1500 werd het schip vernieuwd. De kap met de kruisribgewelven is van 1528, na een brand door oorlogshandelingen. De gewelfschilderingen van Ewolft van Delft zijn uit 1542. In de kerk o.a. een laat-gotisch doopvont en 16de/17de-eeuwse grafzerken. (RM)

Bijbehorend monument: kerktoren
Uit ca. 14000, opgetrokken uit baksteen, versierd met nissen met daarin natuurstenen maaswerk. Het bovenste gedeelte van de toren dateert uit ca. 1550. De benedenverdieping is overwelfd, in de noordmuur bevindt zich de trap naar boven. In de toren hangen een klok van Gerrit Schimmel, gegoten in 1678, en een kopie van een klok van Willem Wegewart uit 1601. Beide klokken werden door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog geroofd, die uit 1678 werd teruggevonden in 1945. (RM)  

De Statenhoed / Hotel van Enter, Dorpsstraat 12

Monument Dorpsstraat 3

Bouwdatum: vóór 1850, vermoedelijk uit 1716
Herenhuis met aangebouwde serre. Het gebouw werd als boerderij/herberg gesticht in 1716 door Anoni van Enter en groeide begin 19de eeuw uit tot de belangrijkste dorpsherberg van Twello, onder de naam De Statenhoed. De achterkleinzoon van Antoni verbouwde het gebouw rond 1850 tot het huidige pand waarin een hotel ('logement van Enter') werd gevestigd. Dit bleef tot begin twintigste eeuw in de familie. Tegenwoordig is in het pand een restaurant gevestigd. Het gebouw is fraai gesitueerd in de oude dorpskern en omgeven door monumentale bomen. (RM)

De Klok, Dorpsstraat 13

Monument Dorpsstraat 13

Bouwdatum: vóór 1648
Oudste nog bestaande dorpspand in Twello, gesticht als smederij en behorende tot de herberg-bierbrouwerij de Klok aan de overkant van de weg. Hiervan komt zijn naam: '(de helft van) de Klok' of 'Oude Smit'. Later o.a. chirurgijnswoning, schoen- en kleermakerszaak, bakkerij (oude schoorsteen nog aanwezig) en rijwielzaak. Eind 19de eeuw was er het café van Sientje Pallaster alias 'Siene Meuje' gevestigd, een begrip in de volksmond. Het pand ligt op de vroegere gemeenschappelijke Twellose Brink, mogelijk is de bouw oogluikend toegstaan. (GM)

Dorpspand, Dorpsstraat 19

Monument Dorpsstraat 19

Bouwdatum: 1883
Dorpspand, gebouwd door L.A. de Haan, meester-timmerman, in opdracht van het toenmalige schoolhoofd A.J. Staverman. In het huis zijn diverse verwijzingen naar de bouwvakkers van toen achtergebleven, zoals de namen van twee bouwvakkers op een plafondbalk en twee afvalhoutplankjes met de optekening van twee hoogtepunten in de bouw en de namen van alle personen die aan de bouw hebben meegewerkt. (GM)

Voormalig gemeentehuis, H.W. Iordensweg 1

Monument H.W. Iordensweg 1

Bouwdatum: 1859
Voormalig gemeentehuis, geheel witgepleisterd en ontworpen door architect H. van Harte uit Deventer. Van 1981 tot 2000 was in het pand het politiebureau gevestigd. De buitenste twee traveeën zijn niet oorspronkelijk en in respectievelijk 1888 en 1921 tot stand gekomen. Centraal in de middenpartij bevindt zich de hoofdingang, die bereikt wordt via een monumentale bordestrap en bekroond is met het wapen van de gemeente Voorst. Het pand is verfraaid met neo-classicistische elementen en siersmeedwerk. (GM)

Boerderij, H.W. Iordensweg 63

Bouwdatum: 1867
Hallehuisboerderij. De deeldeuren en de mestgangdeurtjes in de achtergevel zijn dichtgemetseld, maar nog wel herkenbaar in het metselwerk. Zowel op de sluitsteen boven de voormalige deeldeuren in de achtergevel als de op de gevelsteen links naast de voordeur staat het jaartal 1867. Bijbehorend een bakhuisje. Volgens overlevering is het pand veel ouder en stond het oorspronkelijk in Wilp-Achterhoek, maar werd het in 1867 naar zijn huidige locatie verplaatst. Dit was relatief eenvoudig bij dit soort keuterboerderijtjes. (GM)

Bethelkerk, H.W. Iordensweg 70

Bouwdatum: 1971
Molukse evangelische kerk met jeugdcentrum, gebouwd in opdracht van de Rijksgebouwendienst voor de Molukkers in Twello. Zij behoorden tot de KNIL-militairen die met hun gezinnen na de onafhankelijkheid van Indonesië naar Nederland waren gebracht. De kerk, markant aan de straat gelegen, is een goed, gaaf en laat voorbeeld van een naoorlogs modernistisch kerkgebouw, ontworpen door A.D. Hutjes. Het vormt een bijzondere uitdrukking van de Twellose Molukse gemeenschap en hun definitief gebleken vestiging in Nederland. (GM)

Huize de Steltenberg, H.W. Iordensweg 90

Monument H.W. Iordensweg  90

Bouwjaar: ca. 1860
Witgepleisterd landhuis, gebouwd rond 1860 in opdracht van mevrouw Arnolda Eva Bömer-Keijser. De voorgevel bevat o.a. de deurpartij met pilasters en een balkon met gietijzeren hekwerk en een overkapping. Hierboven in het dakschild een dakkapel. Op deze locatie stond tenminste in 1648 al een boerderijtje met de naam Steltenbergh, ook wel bekend als Ro(u)mate. In de 18de eeuw waren beide namen verdeeld over twee bij elkaar gelegen boerderijtjes, waarbij de Steltenberg uiteindelijk werd vervangen door het huidige landhuis. (RM) 

Koetshuis/tuinmanswoning, H.W. Iordensweg 92

Monument  H.W. Iordensweg 92

Bouwdatum: ca. 1850
Witgepleisterd koetshuis annex dienstwoning, rond 1850 gebouwd. Het pand bevindt zich rechts van het landhuis. In 1913 werd de woonruimte vergroot door in de linkerzijgevel een uitbouw te creëeren. Tegelijkertijd werd het pand intern verbouwd waarbij de ruimte voor het koetshuis kleiner werd gemaakt. De voorgevel bevat lichtgetoogde vensters met schuiframen en vensteromlijstingen. De topgevels zijn fraai gedecoreerd met rijk gesneden windveren en een sierspant. De achtergevel bevat o.a. dubbele staldeuren en een zolderluik. (RM)

De Schokkenkamp, Hartelaar 5

Monument Hartelaar 5

Bouwdatum: tussen 1750 en 1800
Hallehuisboerderij met een grotendeels rietgedekt, deels pannengedekt wolfsdak. In de achtergevel het jaartal 1863 op de sluitsteen, dat vermoedelijk een verbouw markeert. De naam is afkomstig van een veldnaam: schokken zijn bolsterachtige stukjes grond. Deze veldnaam kwam al in 1357 in de historische geschriften voor. De boerderijnaam werd voor het eerst vermeld in de 15de eeuw. Het boerderijtje maakt deel uit van het landgoed het Hartelaar. (RM)

Bijbehorende monumenten: veeschuur en een pomp met een houten pompkast. (RM)

Laanzicht, Hartelaar 10

Monument Hartelaar 10

Bouwjaar: tussen 1850 en 1882
Voormalige tuinmanswoning annex boerderij met een grotendeels rietgedekt, deels pannengedekt zadeldak. Het behoort bij het landgoed het Hartelaar. De voorgevel bevat centraal een groot schuifraam met aan weerszijden een kleiner venster, alle geflankeerd door luiken met de kleuren van het Hartelaar (zwart-wit). In de topgevel is een slaapkamervenster. De entree bevindt zich in de rechterzijgevel. De achtergevel heeft asymmetrisch geplaatste deeleuren, mestgangdeuren en een hooiluik, alle voorzien van hardstenen duimstenen. (RM)

Bijbehorend monument: 4-roedige steltenberg

Het Hartelaar, Hartelaar 13

Bouwdatum: 1626 (boerderij), 1853 (landhuis)
Hallehuisboerderij met aanpandig een gepleisterd landhuis. Het landgoed bestond al in 1359. De boerderij werd in 1626 gebouwd door Deventernaar jonker Johan van Oldeneel. Stadgenoot predikant/linnenhandelaar Steven van Delden kocht het in 1730 en breidde het uit met een lanterskamer. Later kwam er nog een lanterskamer. In 1799 werden de stalmuren vernieuwd. In 1853 bouwde de toenmalige eigenaar Deventernaar Pieter Valter het landhuis met gebruikmaking van de oude kelder en een steile slingertrap van de lanterskamers. De aanbouw rechts is uit 1977. (RM)

Bijbehorende monumenten: park- en tuinaanleg, schaapskooi

De oudst bekende tuinaanleg van het Hartelaar bestond uit enkele tuinen, een rechthoekige vijver met een terrein van vermaak en enkele (oprij)lanen. Tussen 1825 en 1846 kwam er ten zuiden van het huis een landschapspark langs een rechte laan. Beide onderdelen verdwenen vanaf het midden van de 19de eeuw, terwijl er aan de oostzijde een nieuwe landschappelijke aanleg kwam. Begin 20ste eeuw vervaagden ook deze structuren en kwam er een gazon met solitaire bomen aan de zuidkant. De nog bestaande vijver is nu ovaal.

Het Hartelaar is een complex rijksbeschermde buitenplaats.

Muldershuis, Havekespad 12

Monument Havekespad 12

Bouwdatum: 1820
Witgepleisterd voormalig muldershuis (molenaarshuis) met rieten schilddak. Het huis werd al vermeld in 1612 maar zijn huidige verschijning dateert uit ca. 1820. Het muldershuis en de molen ernaast hoorden bij het landgoed Duistervoorde totdat ze verkocht werden (voor 11.020 gulden) in 1830 aan Jan Havekes, wiens vader de molen al pachtte en in wiens familie het ensemble daarna bijna een eeuw bleef. Na de verkoop in 1919 werd het huis aan de achterkant uitgebreid. De band tussen muldershuis en molen bleef bestaan tot 1982. (RM)

Havekesmölle, Havekespad 13

Monument Havekespad 13

Bouwdatum: 1898
Achtkantige stellingmolen met een houten, rietgedekte romp op een gemetselde voet. De molen is gebouwd als korenmolen in 1898. Op deze locatie stond al sinds de 14de eeuw, mogelijk rond 1350, een molen. Deze eerste standerdmolen hoorde bij het landgoed Duistervoorde, totdat Jan Havekes het object in 1830 kocht. Aan deze man dankt de molen zijn huidige naam. Door de opkomst van het elektrische malen in de 20ste eeuw verloor de molen zijn functie en raakte hij in verval. Eind 20ste eeuw werd de molen gerestaureerd. (RM)

Het Hunderen, Hunderenslaan 7

Monument Hunderenslaan 7

Bouwjaar: 1624
Witgepleisterd landhuis. Al in 960 stond hier vermoedelijk een grote omgrachte boerderij, Hunderi genoemd. Jonkheer Johan van Heerdt kocht het goed in 1624 en liet er een havezate bouwen. Dit huis werd in de 18de eeuw aan de achterzijde verdubbeld en de traptoren werd vervangen door een middenrisaliet. Rond 1850 kreeg het landhuis een neo-classicistische uitstraling en kwam er een extra verdieping bij. Deze werd echter eind 19de eeuw weer verwijderd, op het centrale venster en het fronton na. Ook de achtervleugel werd toen afgebroken. (RM)

Koetshuis, Hunderenslaan 7A

Bouwdatum: 1853
Koetshuis behorende bij huize Hunderen. Het hoofdgedeelte van het pand, dit is het voorste gedeelte, is in 1853 gebouwd, terwijl het dwars hierop gebouwde achterste gedeelte van jongere datum is. De voorgevel bevat twee grote dubbele inrijdeuren, twee fraai omlijste toegangsdeuren en drie vensters. Centraal boven de beide dubbele inrijdeuren bevindt zich een dakvenster, verfraaid met vleugelstukken. Interessant vanwege de cultuurhistorische ensemblewaarde met huize Hunderen en vanwege de koetshuisarchitectuur. (GM)

Klein Hunderen, Hunderenslaan 10

Monument Hunderenslaan 10

Bouwdatum: tussen 1750-1800, mogelijk 1749
T-boerderij. Het voorhuis is gedecoreerd met classicistische elementen en wordt afgesloten door een pannengedekt schilddak. De gevels worden bekroond door een houten kroonlijst. De voorgevel is verticaal in vier delen gedeeld door vier bakstenen pilasters. De centraal geplaatste voordeur heeft een eenvoudige omlijsting. In het pand waren twee wooneenheden gevestigd. De naam Klein Hunderen kreeg hetgebouw in de loop van de 19de eeuw. (RM)

Havekeshofstede, Kerklaan 8

Monument Kerklaan 8

Bouwdatum: tussen 1850 en 1865
Hallehuisboerderij met rietgedekt wolfsdak. Naast de boerderij een schuur met zomerhuis met een pannengedekt zadeldak. Onder het huis bevindt zich een gewelfde gemetselde kelder. De naam Keukenkamp is afkomstig van het perceel grond waarop de groenten en gewassen voor het nabije kasteel Duistervoorde werden verbouwd. De boerderij is gebouwd door een lid van de familie Haveke; de naam Havekeshofstede is ter herinnering aan ruim 120 jaar Havekes-dynastie, tot 1986. (GM)

vm. café Driessen / café De Poorte, Kerklaan 10

Monument Kerklaan 10

Bouwjaar: 1871
Gepleisterd voormalig cafégebouw De Poorte of Driessen, met gotisch invloeden. In 1863 werd het toenmalige kasteel Duistervoorde gedeeltelijk afgebroken, evenals het poortgebouw. Van het vrijgekomen materiaal werd het pand gebouwd. In de voorgevel bevindt zich een wapensteen (afkomstig van het kasteel) met daarop het familiewapen van de families Van Steenbergen en Van Voorst en het jaartal 1641, en twee jaartalsteentjes met respectievelijk 1617 en 1871. In de linkerzijgevel is een kleine zonnewijzer gevat. (RM)

Huis Duistervoorde, Kerklaan 14

Monument Kerklaan 14

Bouwdatum: 1864 met een laat-middeleeuwse kern
Landhuis dat in 1864 gedeeltelijk werd afgebroken en vervolgens herbouwd werd in eclectische stijl met Italiaanse, neo-tudor en neo-classicistische elementen. Opdracht hiervoor gaf de eigenaar Johan Hendrik Timme. Van oorsprong bevond zich op deze plek een laat-middeleeuws kasteel, dat het centrum was van een landgoed. In 1890 kwam in het huis een vrouwenklooster. Vanaf 1974 wordt het pand particulier bewoond. De oorspronkelijke omgrachting is voor een deel gedempt. Het landhuis bezit een fraai interieur en oude kelders. (RM)

St. Martinuskerk, Kerklaan 16

Monument Kerklaan 16

Bouwdatum: 1887
Rooms-katholieke pseudobasiliek zonder transept in neo-gotische stijl, naar ontwerp van de Deventerse architect G. te Riele. De kerk is verfraaid met o.a. spekbanden van lichtgekleurde baksteen en heeft boven de viering een toren. Het schip en de zijbeuken hebben een kruisribgewelf. De kerk is nauw verbonden met de buurschap Duistervoorde en het Huis Duistervoorde, dat na de Reformatie functioneerde als statie. In 1803 kwam er voor het eerst een kerk, afgesloten met een dak van stro. De huidige kerk is de opvolger hiervan. (GM)

Tuinmanswoning van Het Hunderen, Kruisvoorderweg 1

Monument Kruisvoorderweg 1

Bouwdatum: ca. 1850
Voormalige tuinmanswoning behorende bij de buitenplaats Hunderen. In de hal van het pand bevindt zich nog een fraaie oorspronkelijke tegelvloer. Vanaf het einde van de 19de eeuw verloor de tuinmanswoning zijn oorspronkelijke functie en werd het een particulier woonhuis. De voorgevel bevat o.a. decoratief gesneden windveren en ronde en halfronde houten vensters op de zolderverdieping. De linkerzijgevel is gepleisterd en witgeschilderd. De luiken hebben een rood-wit zandlopermotief. (GM)

Huize Kruisvoorde, Kruisvoorderweg 16

Monument Kruisvoorderweg 16

Bouwdatum: achterhuis ca. 1500-1600, voorhuis 1700-1800, huidige verschijning 1863
Landhuis met een afgeplat schilddak, dakkapel met topgevel, balkon en ingangspartij met portiek en bordestrap. Mogelijk stond er in 1408 al een huis op deze plek. De naam verwijst naar de locatie aan een vroegere voorde (=doorwaadbare plek) in de Fliert, waar mogelijk een (grens)kruis stond. Het achterste en oudste gedeelte stamt waarschijnlijk uit de 16de eeuw, de vleugel hiervoor met de ingang uit ca. 1770, de toren uit 1910. In de toren is een granaathuls ingemetseld ter herinnering aan de granaat die hier in 1945 insloeg. (RM)

Bibliotheek / vm. lagere school, Marktplein 11

Bouwdatum: 1923
Schoolgebouw met gymnastieklokaal uit 1923. Het gebouw is opgetrokken in een voor die tijd gebruikelijke Overgangsstijl. De hoofdvorm is, ondanks de wijzigingen, nog zeer herkenbaar. De stedenbouwkundige waarde in het historisch gegroeide Twellose dorpscentrum is hoog, dankzij de karakteristieke ligging aan de kop van het Marktplein. De school is een getuigenis van de geschiedenis van het onderwijs in de gemeente Voorst, met name in Twello. Het neemt een voorname plaats in het collectieve geheugen in. (GM)

Het Look, Meermuidenseweg 27

Monument Meermuidenseweg 27

Bouwdatum: vóór 1732
Hallehuisboerderij waarvan de rechterzijde van het voorhuis uitgebouwd is ten behoeve van een lanterskamer. Deze dateert uit 1732 (jaartal muurankers voorgevel) toen Teunis Verwey, een rentenierende bakker, het boerderijtje kocht. Ruim een eeuw later liet Pauline Visser, die het Look erfde van haar vader, de onderschoer dichtzetten, wat het jaartal 1838 op de sluitsteen aldaar verklaard. Aan de voor- en achterzijde van de nok bevindt zich een uilenbord met een gevelteken. De naam Look is vermoedelijk afkomstig van Loowijk. (GM)

Koetshuis bij Huize Welbergen, Oude Rijksstraatweg 63

Monument Oude Rijksstraatweg 63

Bouwdatum: tussen 1800 en 1900
Voormalig koetshuis van Huize Welbergen. In het pand werd de koets gestald en waren de koetsierswoning en stallen ondergebracht. Andere functies die delen van het koetshuis later hebben gehad zijn die van champignonkwekerij, garage en woonhuis. (GM)


Huize Welbergen, Oude Rijksstraatweg 65

Monument Oude Rijksstraatweg 65

Bouwjaar: vóór 1843
Geheel gepleisterd landhuis met neo-classicistische ornamenten, gebouwd in opdracht van A. P. H. baron van Ittersum. Deze oud-luitenant van de cavalerie werd in 1843 burgemeester van Voorst. Bij gebrek aan een gemeentehuis werd eerst de secretarie aan huis gehouden. Later werd het landhuis gebruikt als tijdelijk gemeentehuis. Sinds tenminste 1493 stond op deze plek de boerderij en later tevens brouwerij de Duifhuiskamp. In 1698 verving Jacob van Welbergen deze boerderij door de Welbergensstee. (GM)

"Maria ter Ere" veldkapelletje, Oude Wezeveldseweg

Monument Oude Wezeveldseweg

Bouwdatum: 1945
Veldkapel 'Maria ter Ere' die op 22 augustus 1945 met een processie vanuit de rooms-katholieke kerk te Duistervoorde werd ingewijd. Hierbij werd onder de fundering een oorkonde in een gesloten loden koker geplaatst. Centraal in de kapel staat het beeld van Maria met het Jezuskind in haar armen. Op de onderzijde van het dakje is een sterrenhemel geschilderd. De veldkapel werd gebouwd op het landgoed Het Wezeveld als blijvend bewijs van dankbaarheid jegens Maria's bijstand en voorspraak gedurende de oorlog. (GM)


De Kremmerij, Oude Wezeveldseweg 4

Monument Oude Wezeveldseweg 4

Bouwdatum: 1769
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak. De voorgevel is geheel gepleisterd en witgeschilderd en bevat muurankers met het jaartal A 1769. De boerderij werd genoemd naar een stichter of bewoner met de naam Kremer. (GM)

 

 

Het Oude Wezeveld, Oude Wezeveldseweg 18

Monument Oude Wezeveldseweg 18

Bouwjaar: vóór 1827
T-boerderij. Het voorhuis is het voormalige koetshuis van Huize het Wezeveld. Dit landhuis is in 1870 gesloopt, waarna het koetshuis tot boerderij is verbouwd. Boven de ingang is de wapensteen uit het landhuis ingemetseld met daarop het jaartal 1726. Mogelijk stond op deze locatie al in 1320 een boerderij. Omdat aan de Rijksstraatweg in 1870 een nieuw landhuis werd gebouwd, werd de boerderij vanaf die tijd het Oude Wezeveld genoemd. (RM)

De Heidensche Weide, Parallelweg 9

Monument Parallelweg 9

Bouwdatum: 1750-1800 met een kern uit 1600-1700
Hallehuisboerderij, waarvan de oudste delen dateren uit de 17de eeuw. Het pand was oorspronkelijk opgetrokken uit muren van vlechtwerk, met leem bestreken, die eind 18de eeuw versteend werden. De witgepleisterde tuinkamer aan de linkerzijde stamt uit 1848/49 en diende waarschijnlijk als zomerverblijf of lanterskamer voor de in Deventer woonachtige eigenaar. De boerderijnaam is afkomstig van een veldnaam; Heidensche verwijst vermoedelijk naar de in deze streek bekende achternaam (ter) Heiden. (GM)

Villa Welgelegen, Rijksstraatweg 19

Monument Rijksstraatweg 19

Bouwdatum: 1912-1913
Witgepleisterde villa. Architectuurhistorisch van belang als goed bewaard voorbeeld van de landelijke villa-architectuur zoals die zich eind 19de eeuw ontwikkelde, met typische kenmerken als asymmetrische bouwmassa, samengestelde dakvorm, grote dakoverstekken en houtsnijwerk. Hoewel de villa qua omvang bescheiden is, heeft het pand een voorname uitstraling en een fraaie detaillering. Het is gebouwd in de landelijke omgeving net buiten de dorpskom en vormt qua stijl/afwerking één geheel met de garage en kippenschuur. (GM)

De Flierkamp, Rijksstraatweg 28

Monument Rijksstraatweg 28

Bouwdatum: 1607, huidige verschijning: ca. 1850 
Landhuis met stijlkenmerken uit diverse perioden en een ouder achterhuis. De houten serre dateert uit ca. 1900 en verving toen een monumentale varanda. Het voorhuis is gedecoreerd met o.a. siermetselwerk, gepleisterde lijsten en ornamenten. Op de plek van de oorspronkelijke voordeur is nu een nis. Fraai gelegen aan het beekje de Fliert; de naamgever van het buiten. Zowel cultuurhistorisch als architectonisch en stedebouwkundig interessant als belangrijke schakel in de bebouwing langs de Rijksstraatweg. (GM)

Koetshuis bij De Flierkamp, bij Rijksstraatweg 28

Bouwdatum: ca. 1850
Koetshuis, behorende bij het landhuis De Flierkamp. Het bestaat uit een kelder, begane grond en een zolderverdieping en bevat linksachter een oorspronkelijke koetsiers-tuinmanswoning. Het rechthoekige gebouw heeft aan de linker- en rechterzijde een vooruitspringend gedeelte dat afgesloten wordt met een topgevel. Deze zijn verfraaid met decoratief gesneden windveren. Het koetshuis is van belang als een ensemble met het landhuis. (GM)

Huize Vicarie, Rijksstraatweg 38

Monument Rijksstraatweg 38

Bouwdatum: 1906
Villa gebouwd in de overgangsarchitectuur met invloeden uit de chaletstijl (het vakwerk, dakoverstek en de gekruiste fraai gedetailleerde windveren) en het rationalisme (o.a. de geprofileerde houten lateien). Links een uitbouw en een erker. Op de verdieping een loggia met balkon. De villa maakt deel uit van de cultuurhistorisch, architectonisch en stedebouwkundige waardevolle historische villabebouwing langs de Rijksstraatweg. Voorganger was een boerderijtje uit tenminste 1648, vernoemd naar de eigenaar de St. Antonius Vicarie. (RM)

Huize Vicarie heeft een complexbescherming. Bijbehorende monumenten: koetshuis, schuur, tuinhuisje (RM)

De Lindenhof / Nieuw Emstermate, Rijksstraatweg 39

Monument Rijksstraatweg 39

Bouwdatum: tussen 1875 en 1900
Villa, gebouwd door de directeur van de melkfabriek Emstermate in Terwolde, waarnaar het pand ook vernoemd is. De gevels zijn rijk gedecoreerd, waarbij gewerkt is met contrastrijk pleisterwerk, fraaie detailleringen en houtsnijwerk. De villa is markant gesitueerd op de hoek van de Rijksstraatweg-Holthuizerstraat met aan beide wegen een identieke gevel. Archtectonisch en stedebouwkundig van belang, gelegen aan de toegang van het dorp en ook qua tijdsbeeld passend in dit gedeelte van de Rijksstraatweg. (GM)

Nieuw Veldwijk, Rijksstraatweg 40

Monument Rijksstraatweg 40

Bouwdatum: ca. 1900
Villa in overgangsarchitectuur met invloeden van de chaletstijl (dakoverstek met sierspanten en ajourpatroon), de neo-renaisance (spekbanden) en art nouveau (tegeltableaus met geschilderde bloemmotieven boven de vensters). Vóór de entree bevindt zich een zwartgeschilderde houten portiek met daarop een balkon. Tegen de linkerzijgevel staat een veranda in dezelfde stijl. De villa maakt deel uit van de cultuurhistorisch, architectonisch en stedebouwkundige waardevolle historische villabebouwing langs de Rijksstraatweg. (RM)

Nieuw Schoonoord, Rijksstraatweg 42

Monument Rijksstraatweg 42

Bouwdatum: 1901
Villa met een serre ter linkerzijde. Vrij gaaf bewaard voorbeeld van de voor deze periode karakteristieke overgangsstijl tussen de 19de-eeuwse neostijlen (de vrij sobere ornamentering van het pand kent invloeden uit de neo-renaissancestijl) en een meer moderne, niet of weinig aan historische stijlelementen gebonden architectuur. Verfraaid met sierpleister- en siermetselwerk. De villa maakt deel uit van de cultuurhistorisch, architectonisch en stedebouwkundige waardevolle historische villabebouwing langs de Rijksstraatweg. (GM)

Huize Schoonoord, Rijksstraatweg 44

Monument Rijksstraatweg 44

Bouwdatum: ca. 1800
Landhuis, in aanleg uit meerdere bouwperioden gezien de diverse niveauverschilllen en detailleringen zowel binnen als buiten. Het pand bestaat uit twee evenwijdig aan elkaar gebouwde vleugels en een aanbouw uit 1907. Oorspronkelijk een ensemble met de naburige boerderij, beide Veldwijk geheten. Het goed Veldwijk werd voor het eerst vermeld in 1448 en was vernoemd naar de nabijgelegen buurschap. Het pand ligt op een lichte verhoging en is karakteristiek gesitueerd aan een bocht van de Rijksstraatweg. (GM)

Mariënhof, Rijksstraatweg 90

Monument Rijksstraatweg 90

Bouwdatum: 1840, huidige verschijning: 1910
Villa, gebouwd in opdracht van de arts J.J. van Pennink als huwelijksgeschenk voor zijn dochter en schoonzoon. Het vertoont grote gelijkenis met zijn eigen villa Groot Bijvanck (nr. 73). Zijn kleinzoon verkocht het pand in 1907 aan barones A.C. van der Feltz, die het haar stiefdochter schonk. Het huis werd na een brand  verbouwd door de Deventerse architect J.D. Gantvoort tot een witgepleisterde villa in chaletstijl, met o.a. een inpandige serre en een loggia. De villa ligt zeer markant aan de Rijksstraatweg tegenover de Domineestraat. (RM)

Eveneens monument: houten schuur (GM)

Huize Malang, Rijksstraatweg 94-94a

Monument Rijksstraatweg 94-94a

Bouwdatum: begin 1900
Villa met een houten serre ter linkerzijde. Het huis is in 1920 aan de achterzijde over de gehele breedte verlengd. Verfraaid met o.a. een gedetailleerde sierspant in de topgevel en gepleisterde lijsten en ornamenten. Het pand is gebouwd in opdracht van een kapitein die bij het Nederlandse leger in Indonesië diende. Hij gaf het huis de naam 'Huize Malang'; Malang is een stad op Oost-Java. Archtectonisch en stedebouwkundig van belang en ook qua tijdsbeeld passend in dit gedeelte van de Rijksstraatweg. (GM)

Ida, Rijksstraatweg 101

Monument Rijksstraatweg 101

Bouwdatum: begin 1900
Witgepleisterde villa met de karakteristieke asymmetrische voorgevel die bij meerdere villa's uit deze periode voorkomt. Aan de rechterzijgevel is een serre gebouwd. Het pand staat zeer karakteristiek op de hoek van Rijksstraatweg met de Domineestraat; één van de belangrijkste invalswegen naar de Twellose dorpskern. O.a. ook qua tijdsbeeld manifesteert de villa zich architectonisch en stedebouwkundig als een belangrijke schakel in de reeks huizen op deze plek aan de Rijkstraatweg. (GM)

De Houck / Sonderhuijsstede, Rijksstraatweg 103

Monument Rijksstraatweg 103

Bouwdatum: tussen 1866-1878
Witgepleisterde villa. De voorgevel heeft een middenpartij met een rechthoekig torentje. De middenpartij van de rechterzijgevel bevat terrasdeuren, waarvoor twee zuilen staan die een balkon dragen. De topgevel is verfraaid met decoratief gesneden windveren. Het pand staat zeer karakteristiek op de hoek van de Rijksstraatweg met de Domineestraat; één van de belangrijkste invalswegen naar de Twellose dorpskern. Achtectonisch en stedebouwkundig van belang en ook qua tijdsbeeld passend in dit gedeelte van de Rijksstraatweg. (GM)

De Rechthoek, Rijksstraatweg 135

Monument Rijksstraatweg 135

Bouwdatum: begin 1900
Gepleisterde villa op een asymmetrisch grondplan, sober geornamenteerd met o.a. neo-classicistische motieven. De beide terassen zijn bezet met fraai gekleurde tegels. Het pand staat zeer karakteristiek op de hoek Rijksstraatweg-Stationsstraat, de laatste één van de belangrijkste invalswegen naar het dorpscentrum van Twello. O.a. ook qua tijdsbeeld manifesteert de villa zich architectonisch en stedebouwkundig als een belangrijke schakel in de reeks huizen op deze plek aan de Rijkstraatweg. (GM)

Het Wezeveld, Rijksstraatweg 150

Monument Rijksstraatweg 150

Bouwdatum: 1869
Landhuis in neo-classicistische stijl, bestaande uit een hoofdgebouw met toren en aanbouwen. Het is gebouwd ter vervanging van het nabijgelegen bouwvallige landhuis Het Wezeveld, dat tot dan toe het centrum van het gelijknamige landgoed was. Het nieuwe landhuis, strategisch en karakteristiek gelegen aan de  Rijksstraatweg, werd tot 1947 bewoond door de baroniale familie Van Hövell van Westerflier. Daarna deed het o.a. dienst als orthopedagogisch-therapeutisch instituut. De uitgebouwde entree dateert uit 1911. (GM)

Herenhuis, Rijksstraatweg 163

Monument Rijksstraatweg 163

Bouwdatum: 1909
Herenhuis dat in opdracht van E.J. Nijkamp uit Twello gebouwd is. De gevels zijn o.a. verfraaid met gepleisterde lijsten en ornamenten. De boogvelden boven de vensters zijn verfraaid met tegels met blauwe en groene motieven. Centraal in de voorgevel een risalerende middenpartij die de portiek met een fraai gedetailleerde toegangsdeur bevat. Daarboven een houten balkon met dubbele balkondeuren. Een gevelsteen rechts van de deur vermeld dat op 6 augustus 1909 de eerste steen gelegd is door H. H. Nijkamp. (GM)

De Hofstede, Rijksstraatweg 181

Monument Rijksstraatweg 181

Bouwdatum: tussen 1827-1844
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak. De linkerzijgevel is uitgebouwd en verhoogd ten behoeve van extra woonruimte. Alle vensters worden geflankeerd door luiken. Deze zijn beschilderd met een zandlopermotief in de kleuren (zwart-wit) van het landgoed Het Hartelaar. De boerderij kwam namelijk in 1811, samen met de boerderijen de Schokkenkamp en de Papenmate, in het bezit van dit landgoed. Bij de boerderij, aan de voorzijde, staat een pomp met een houten pompkast. (GM)

Bijbehorend monument: pomp met kast

De Belte, Schakerpad 11

Monument Schakerpad 11

Bouwdatum: 1926
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak. De voorgevel bevat de ingangsdeur en een groot venster in het midden en aan weerszijden een kleiner venster. De drie vensters worden geflankeerd door luiken. Bovenin de gevel, ter plaatse van de oorspronkelijke zaadzolder, is een klein venster. Aan de linkerzijde van het huis staat een witgepleisterd bakhuis met een pannengedekt zadeldak. De achtergevel bevat dubbele deeldeuren en aan weerszijden hiervan een mestgangdeur. Bovenin bevindt zich een hooiluik. (GM)

Bijbehorend monument: bakhuisje

Boerderij, Schoolstraat 13

Monument Schoolstraat 13

Bouwdatum: tussen 1700 en 1800
Hallehuisboerderij met een rietgedekt wolfsdak. Aan de achtergevel is het dak wat opgetild ten behoeve van een hijsluik. Het is de enige overgebleven boerderij die in de Twellose dorpskern nog herinnert aan het oude, agrarische karakter van het dorp. Het lag aan de Twellose brink. (RM)

Stationskoffiehuis, Stationsstraat 31

Monument Stationsstraat 31

Bouwdatum: 1905
Voormalig stationskoffiehuis, gebouwd in opdracht van de familie Te Wechel, waarin een woning, een kruidenierswinkel en een kleine gelagkamer waren geherbergd. Het werd vanaf 1916 verhuurd aan Hendrik Jan Korderijnk. Hij en zijn familieleden breidden het pand diverse keren uit. Het gebouw bevindt zich schuin tegenover het nu verdwenen oude spoorwegstation en is zeer markant gelegen. De voor- en zijgevels zijn rijkversierd met o.a. fraai siermetsel- en houtsnijwerk. In de voorgevel twee grote samengestelde rondboogvensters. (GM)

De Witte Brug, Terwoldseweg 1

Monument Rijksstraatweg 26

Bouwdatum: 1872
Witgepleisterde villa met hoektoren, verfraaid met stucornamenten en neo-classicistische decoraties, waaronder meanderfriezen. Het bovenste gedeelte van de toren was oorspronkelijk open. Eind 18de eeuw lag hier de buitenplaats Beekzicht, gesticht door de dokter dr. J. J. Pennink. In 1872 werd de huidige villa gebouwd, dat naast woonhuis ook de bestemmingen Franse kostschool, burgemeesterswoning (mr. Hendrik Crommelin), hotel, pensionaat en kraakpand heeft gehad. (RM)

vm. Dienstwoning bij Eureka (villa De Witte Brug), Terwoldseweg 3

Monument Terwoldseweg 3

Bouwdatum: 1872
Dienstwoning annex koetshuis, behorende bij villa De Witte Brug, vroeger Eureka genoemd. In het pand waren de paardenstallen, het koetshuis en de woning van een personeelslid ondergebracht. Het gebouw bestaat uit drie volumes: links de paardenstal, in het midden het koetshuis en rechts het woonhuis. In de gevels bevinden zich diverse vensters, alle afgesloten met een gepleisterde rondboog. Het interieur van de paardenstal en het koetshuis is in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Het pand is vergroot in 1910. (RM)

Arnhemsgoed, Terwoldseweg 19

Monument Terwoldseweg 19

Bouwdatum: 1743
Krukhuis met een gepleisterde voorgevel. De sluitsteen boven de deeldeuren in de achtergevel noemt het jaartal 1819, dit betreft het dichtzetten van de onderschoer. De boerenplaats wordt genoemd in de historische geschriften vanaf 1650, toen de boerderij Klein Hunderen genoemd werd. Enkele decennia later kwam de naam Arnhemsgoed eveneens in zwang. Deze naam was afkomstig van de Deventerse eigenaar met de achternaam Arnhem. De boerderij is al ruim twee eeuwen in het bezit van dezelfde familie. (RM)

De Heurne, Veenhuisweg 45

Monument Veenhuisweg 45

Bouwdatum: tussen 1700 en 1800
Hallehuisboerderij met een voor deze streek zeldzaam geworden onderschoer, met daaronder nog oorspronkelijke veldkeien als plaveisel. Het voorhuis is aan de linkerzijde wat uitgebouwd. In het metselwerk daar is te zien dat hier ooit een tweede deur zat. De naam wordt voor het eerst vermeld in 1447 en verwijst naar de oudere veldnaam Huerne (= hoornvormig perceel). Vanaf de 16de eeuw hoorde de boerenplaats bij het landgoed Hackforts' Veenhuis. Bijbehorend een bakhuisje en een ondergrondse waterput. (GM)

Bijbehorende monumenten: bakhuisje, waterput (ondergronds)

Stuur door

Stuur dit artikel door

stuurartikeldoor

Data