Vandaag stond burgemeester Paula Jorritsma-Verkade samen met de gemeente Soest, nabestaanden, leerlingen en vele anderen stil bij de herdenking van de 33 van Soesterberg. De herdenking vond plaats in het bos bij vliegbasis Soesterberg. Op de plek waar 84 jaar geleden 33 Nederlanders door de Duitse bezetter werden doodgeschoten. Vijftien van hen maakten deel uit van de verzetsgroep Deventer-Terwolde-Twello-Voorst, waaronder dertien inwoners van de gemeente Voorst.
Tijdens de herdenking sprak ook de burgemeester van Voorst en namens het gemeentebestuur van Voorst legde zij een bloemstuk bij het monument.
Drieëndertig namen. Drieëndertig levens. Om nooit te vergeten.
Hieronder kunt u de toespraak van de burgemeester lezen.
Toespraak burgemeester Paula Jorritsma-Verkade
Lieve kinderen van groep 8 van De Egelantier, beste nabestaanden, beste collega, beste aanwezigen,
Misschien vragen jullie je af: wat doet de burgemeester van Voorst hier in Soesterberg? Dat is toch een heel eind van haar gemeente vandaan?
Ik ben hier omdat deze plek ook met onze gemeente verbonden is. Onder de 33 mannen die we vandaag herdenken, waren mannen uit de verzetsgroep Deventer–Terwolde–Twello–Voorst. Hun verhaal hoort bij onze dorpen. En het hoort bij deze plek.
Vijftien van de 33 mannen maakten deel uit van die groep: twee uit Deventer en dertien uit de gemeente Voorst. Daarom staan we hier vandaag samen, over de grenzen van onze gemeenten heen.
Op 19 november 1942, 84 jaar geleden, werden hier 33 mannen door de Duitse bezetter doodgeschoten. Zij hadden zich verzet tegen de bezetting van ons land. Tegen een macht die mensen hun vrijheid afnam en bepaalde wie er wel en niet bij mocht horen.
Drieëndertig. Dat is ongeveer een grote schoolklas. Maar een getal vertelt nooit het hele verhaal. Denk eens aan jullie eigen klas. Achter iedere naam zit iemand met een eigen stem, eigen plannen en mensen die om hem of haar geven.
Zo was dat ook met deze 33 mannen. Ieder van hen had een eigen leven. Voor hun naasten waren zij niet een van de drieëndertig. Zij waren iemand die ze liefhadden. Iemand die nooit meer thuiskwam.
Beste nabestaanden, vandaag denken we ook aan u en uw families. Aan het gemis dat bij uw familiegeschiedenis hoort. Wij kunnen dat gemis niet wegnemen. Wel kunnen we laten zien dat we uw dierbaren niet vergeten.
Lieve kinderen, jullie school heeft dit monument geadopteerd. Dat betekent dat jullie helpen om de herinnering levend te houden. Jullie zorgen voor een verhaal dat veel ouder is dan jullie zelf. Dat is iets bijzonders.
Jullie helpen bij het dragen en leggen van de kransen, lezen een gedicht en noemen de namen. Misschien lijkt een naam uitspreken iets kleins. Maar op deze plek betekent het heel veel.
Met iedere naam zeggen jullie eigenlijk: jij hebt bestaan. Jouw leven deed ertoe. Wij weten nog wie je bent. Zo helpen jullie voorkomen dat deze mannen alleen een getal in een geschiedenisboek worden.
Waarom kwamen mensen in verzet? Omdat zij niet wilden wegkijken. Omdat zij vonden dat je een ander moest helpen, ook wanneer de bezetter dat verbood.
Mensen in het verzet hielpen bijvoorbeeld onderduikers aan een veilige plek. Of ze verspreidden verboden kranten, zodat anderen nieuws konden lezen dat de bezetter wilde tegenhouden. Anderen pleegden sabotage: ze zorgden ervoor dat plannen van de bezetter mislukten.
Dat was gevaarlijk. We kunnen niet precies weten wat ieder van deze mannen dacht of voelde. Maar we weten wel dat zij in verzet kwamen, terwijl daar zware straffen op stonden.
Daar is moed voor nodig. Moed betekent niet dat je nergens bang voor bent. Je kunt bang zijn en toch besluiten om iemand te helpen. Omdat je vindt dat het nodig is. Omdat je een ander niet alleen wilt laten staan.
Jullie leven gelukkig niet in het bezette Nederland van toen. Gepest worden op school is niet hetzelfde als vervolgd worden in een oorlog. Die vergelijking moeten we niet maken. Maar over één vraag kunnen we wel nadenken: wat doe ik als een ander onrecht wordt aangedaan?
Stel: in de klas wordt iemand steeds buitengesloten. Of in een groepsapp verschijnen nare berichten over een klasgenoot. Je merkt dat het niet goed is. Maar je denkt ook: wat gebeurt er als ik er iets van zeg?
Je hoeft zoiets niet in je eentje op te lossen. Je kunt naast die klasgenoot gaan zitten. Vragen of diegene mee wil doen. Niet meelachen en een naar bericht niet doorsturen. Of hulp vragen aan je juf, je meester of een andere volwassene die je vertrouwt.
Ook hulp vragen kan moedig zijn. Je hoeft jezelf niet in gevaar te brengen om iets voor een ander te betekenen.
Medemenselijkheid is een groot woord. Maar het begint met iets eenvoudigs: zien dat een ander mens net zo belangrijk is als jij. Niet zomaar meegaan met de groep. En je niet schamen om het goede te doen.
Vandaag staan we stil bij 33 mannen die hun leven verloren. Niets wat wij zeggen, maakt hun dood minder verdrietig. Maar we kunnen hun namen blijven noemen. Hun verhalen blijven vertellen. En blijven nadenken over wat vrijheid van ons vraagt.
Lieve kinderen van De Egelantier, dank jullie wel dat jullie helpen herinneren. Door hier te zijn, door te luisteren en door de namen uit te spreken, geven jullie hun verhaal door.
Laten we de 33 van Soesterberg samen herdenken. Drieëndertig namen. Drieëndertig levens. Om nooit te vergeten.
Twello, 19 november 2026
Paula Jorritsma-Verkade
Burgemeester Voorst
